حقوق شهروندی

زمان تقریبی مطالعه : 24 دقیقه

حقوق شهروندی

شهروندی از مشتقات شهر است که آن را قالب پیشرفته «شهرنشینی» می‌دانند. برخی از کارشناسان معتقدند، شهرنشینان زمانی که به حقوق یکدیگر احترام گذارده و به مسئولیت‌های خود در قبال شهر و اجتماع عمل کنند به «شهروند » ارتقاء پیدا کرده‌اند. شهروندی در ابتدا در حوزه  اجتماعی شهری بررسی می‌شد اما بعدها شهروندی مفاهیم خود را به ایالت و کشور گسترش داده است، اگرچه امروزه بسیاری به شهروندی جهانی نیز می‌اندیشند. شهروندی امروزه کاربردها و معانی مختلفی پیداکرده است.

 

شهروندی به زندگی روزمره، فعالیت‌های فردی و کسب‌وکار افراد جامعه و همچنین فعالیت‌های اجتماعی آن‌ها اشاره دارد و به‌طورکلی مجموعه‌ای از رفتار و اعمال افراد است. شهروندی پویا یا شهروندی فعال در حقیقت از این نگرش گرفته‌شده است. شهروندی از این لحاظ، مجموعه گسترده‌ای از فعالیت‌های فردی و اجتماعی است. فعالیت‌هایی که اگرچه فردی بوده اما برآیندشان به پیشرفت وضعیت اجتماعی کمک می‌کند. همچنین مشارکت‌های اقتصادی، خدمات عمومی، فعالیت‌های داوطلبانه و دیگر فعالیت‌های اجتماعی که در بهبود وضعیت زندگی همه شهروندان تأثیرگذار خواهد بود.

 

در حقیقت این نگاه با اشاره به حقوق شهروندی مدون و قانونی در حالت کلی به رفتارهای اجتماعی و اخلاقی می‌پردازد که اجتماع از شهروندان خود انتظار دارد. دریافت این مفاهیم شهروندی نیازمند فضایی مناسب برای گفت‌وگو و مشارکت مردم با نقطه نظرات متفاوت و نظارت عمومی است.

 

آموزش شهروندی به‌طور غیررسمی در خانه یا محل کار یا کارگاه‌های آموزشی و یا به‌طور رسمی به‌صورت سرفصل درسی مجزا در مدارس و یا به‌صورت رشته تحصیلی دانشگاهی درواقع به شهروندان می‌آموزد که چگونه یک شهروند فعال، آگاه و مسئولیت‌پذیر باشند. در حقیقت مبنای این آموزش‌ها پرورش یک شهروند نمونه یا شهروند خوب یا ارائه یک الگوی شهروندی نیست بلکه به آنان آموزش می‌دهد که چگونه با توجه به مسئولیت‌هایشان در قبال اجتماع و زندگی فردی خود تصمیم‌هایشان را بگیرند.

تربیت شهروندی، یکی از فروع شهروندی است که با توجه به تحولات سریع اجتماعی، فن‌آوری و سیاسی دوران معاصر، ازجمله دغدغه‌های برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران تعلیم و تربیت کشورهای جهان به شمار می‌رود. در کشورهای توسعه‌یافته مفاهیم شهروندی از دوران کودکی تا نوجوانی آموزش داده می‌شود و دولت نیز آموزش‌های لازم را در اختیار والدین و معلمان قرار می‌دهد.

 

اهداف این آموزش‌ها، به‌طور عمومی، آشنایی با حقوق و مسئولیت‌های شهروندی، بحث و بررسی درباره سرفصل‌ها و موضوعات مهم شهروندی، فهم و شناخت جامعه و آشنایی با فعالیت‌های اجتماعی و مشارکت فعال در یک برنامه اجتماعی یا گروهی است. اهمیت شناخت حقوق شهروندی چه در قالب اینکه حقوق شهروندی دیگران را رعایت کنیم و چه در قالب اینکه از حقوق شهروندی خود در قبال تعرض دیگران محافظت کنیم، نماد بارزی پیداکرده است.

 

تعریف حقوق

حقوق ازنظر لغوي جمع حق است و آن اختيارات، توانايي‌ها و قابليت‌هايي است كه به‌موجب قانون، شرع، عرف و قرارداد براي انسان‌ها لحاظ شده است و در اصطلاح، اصول، قواعد و مقرراتي است كه براي تنظيم روابط بين انسان‌ها با يكديگر انسان‌ها با دولت وضع‌شده است. حفظ نظم در جامعه مهم‌ترین مصلحت‌هاست لذا قواعد حقوق، مقرراتی است که از طرف قوای صالح دولت تضمین‌شده و هدف آن استقرار صلح و نظم در اجتماع است.

تعریف شهروند

شهروند به کسي اطلاق می‌شود که از سوی حکومت حمایت می‌شود و قوانين و مقررات آن را به رسميت بشناسد و جزو جامعه‌ای محسوب شود که دولت تمام امتيازات و حقوق آن جامعه را به تمام معني قبول داشته باشد و درواقع دولت بخشي از آن جامعه به‌ شمار آيد. شهروندي موقعيتي است اجتماعي و انساني كه افراد جامعه با برخورداري از حقوق و پذيرش تكاليف در قبال حكومت، انتظارات متقابلي را از دولت براي احقاق حقوق خود به‌ویژه در بعد خدمات دارند.

تعریف حقوق شهروندی

حقوق شهروندي به مجموعه حقوقي كه افراد به اعتبار موقعيت شهروندي خود دارا هستند و نيز مجموعه قواعدي كه بر موقعيت آنان در جامعه حكومت مي‌كند گفته می‌شود.

 بنابراین  تعریف «حقوق شهروندی» یک مفهوم نسبتاً وسیعی است که شامل حقوق مدنی و سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و فردی هست كه چگونگی روابط مردم و دولت و مؤسسات شهري و حقوق و تکالیف آنان در برابر یکدیگر را تنظیم می‌کند که منشعب از حقوق اساسی در چارچوب قانون اساسي کشور است و به‌منظور رعایت و حفظ حقوق افراد و انسان‌ها در بخش کلان جامعه است.

 در واقع حقوق شهروندی، بر مجموعه امتيازات مربوط به شهروندان و نيز مجموعه قواعدي كه بر موقعيت آنان در جامعه حكومت مي‌كند، گفته می‌شود. دارنده اين حقوق يعني شهروند، به تك‌تك افرادي كه در جامعه زندگي مي‌كنند، اطلاق مي‌شود، فراتر از مفهوم تابعيت، بدون اعتناي به سلسله‌مراتب، موقعيت‌هايي متمايز براي افراد، وجود شرايطي براي به رسميت شناخته شدن، حاكماني خاص و حكومت شوندگان خاص و در مقابل مبتني بر رابطه‌اي چند سویه بين دولت، جامعه و شهروندان و وجود يك اخلاق مشاركت و موقعيتي فعالانه. به‌عبارتی‌دیگر مجموعه حقوق و امتيازاتي كه به شهروندان يك كشور با لحاظ كردن دو اصل كرامت انساني و منع تبعيض، براي فراهم‌سازي زمينه رشد شخصيت فردي و اجتماعي شهروندان در نظام حقوقي هر كشور تعلق مي‌گيرد، حقوق شهروندي نام دارد.

هدف نهایی از برپايي نظام شهروندي تأمين سعادت براي همه مراحل زندگي است. بديهي است كه تعدادي از اين حقوق فطري و ذاتي بوده‌اند. مثلاً حق حيات و آزادي ازجمله حقوقي هستند که هميشه همراه انسان بوده و منحصر به ديروز و امروز نبوده و نيست.

 اما مواردي مانند حقوق کارگر و کارفرما يا حقوق تجارت و حق تعليم و تربيت و.... ازجمله امور قراردادي و عرفی هستند که در هر دوره زماني بنا به اقتضائات روز تغيير می‌کند؛ اما ذکر اين مسئله اهميت دارد كه از لحاظ رعايت و اجراي حقوق نمی‌توان فرقي بين هیچ‌کدام از آنان قائل شد و بايد تمامي حقوق به‌طور يكسان مورد محترم قرار گیرند. جوامع بشری در سیر تحول خود ناگزیر شده‌اند حداقل حقوق را به‌عنوان کف مطالبات حق شهروندی پذیرفته و هر جامعه‌ای بسته به شرایط خود تلاش کند تا این مطالب را هرچه بیشتر و با گسترش کمی و کیفی به نقطه مطلوب برسانند.

تقسيم‌بندي كلي، حقوق شهروندي

بر اساس يك تقسيم‌بندي كلي، حقوق شهروندي به سه گونه حقوق مدني، حقوق سياسي و حقوق اجتماعي تقسیم‌بندی می‌شود.

حقوق مدني، شامل حقوق مربوط به آزادي، حقوق مربوط به مساوات و حقوق مربوط به مصونيت افراد مي‌شود. حقوق مربوط به آزادي شامل اين موارد است:

1- آزادي عملكرد فردي مانند آزادي انتخاب مسكن و محل سكونت،‌ آزادي مكاتبات و آزادي رفت‌وآمد.

2- آزادي انديشه مانند آزادي عقيده، آزادي مذهب، آزادي بيان، آزادي مطبوعات، آزادي آموزش‌وپرورش

3- آزادي گردهمايي مانند آزادي تجمعات موقتي و آزادي سازمان پيوندي

4- آزادي‌هاي اقتصادي و اجتماعي مانند آزادي مالكيت،‌ آزادي بازرگاني و صنعتي، آزادي كار و آزادي سنديكايي.

حقوق مربوط به مساوات شامل مساوات در مقابل قانون، مساوات در مقابل دادگاه‌ها، مساوات در پرداخت ماليات، مساوات از لحاظ اشتغال به مشاغل دولتي و مساوات در خدمت نظام‌وظيفه است.

حقوق سياسي‌: حقوقي است كه به‌موجب آن، شخص‌ دارنده حق مي‌تواند در حاكميت ملي خود شركت كند. مهم‌ترين حقوق سياسي عبارت‌اند از: حق شركت در انتخابات، حق انتخاب شدن در مشاغل سياسي، حق دارا بودن تابعيت.

حقوق اجتماعي: اين حقوق به‌حق طبيعي هر فرد براي بهره‌مند شدن از يك حداقل استاندارد رفاه اقتصادي و امنيت مربوط مي‌شود. به‌عبارت‌دیگر، حقوق اجتماعي به خدمات رفاهي مربوط مي‌شود. اين حقوق شامل موارد ذیل است:

- حمايت‌هاي مادي و درآمدي مانند تأمین مسكن، تأمین شغل، پرداخت حقوق و مزاياي كافي، برخورداري از حداقل دستمزد، تأمین اجتماعي (در صورت بيكاري، بيماري، ازکارافتادگی، پيري، بي‌سرپرستي، حوادث و سوانح)‌.

- برخورداري از آموزش‌وپرورش رايگان

- برخورداري از بهداشت و درمان، مانند برخورداري از خدمات بهداشتي و درماني و مراقبت‌هاي پزشكي و برخورداري از بيمه‌هاي درماني همگاني

- حمايت‌هاي قضايي، مانند حق برخورداري از وكيل و حق دادخواهي و مراجعه به دادگاه.

مناسبات حقوق شهروندی با حقوق بشر و حقوق اساسی

مفهوم حقوق بشر اغلب در کنار دو مفهوم «حقوق اساسی» و «حقوق شهروندی» مطرح می‌شود. این سه مفهوم، گاه مترادف و جانشین یکدیگر به کار می‌روند اما در تفکیک مفهومی تفاوت اندکی میان این مفاهیم سه‌گانه و دلالت موضوعی وجود دارد.

حقوق بشر به‌مثابه عالي‌ترين هنجار حقوقي فهم مي‌شود كه نسبت به حقوق موضوعه و نيز حقوق شخصي در مرتبه والاتري قرار دارد. حقوق بشر بر پايه حرمت و کرامت انساني است كه نه قابل‌انتقال و واگذاري است و نه صرف‌نظر كردني است.

 در فلسفه حقوق بشر در فرهنگ مغرب زمين، چنين حقوقي از بدو زايش همراه انسان است و به‌منزله حقوق طبيعي او تلقي مي‌شود، لذا حقوق بشر حقوقي نيست كه دولت يا نهادي بتواند آن را مانند موهبتي به كسي اعطا كند بلكه دولت يا هر نهاد ديگري مي‌تواند آن را به رسميت بشناسد يا نشناسد.

 به‌عبارتی‌دیگر حقوق اساسي چيزي جز برگرداندن ارزش‌های حقوق بشري به صورتي از حقوق مشخص و مدون و تصويب آن‌ها در قوانين اساسي كشورهاي گوناگون نيست.

بخشي از حقوق اساسي مانند حق زندگي و خدشه‌ناپذيري جسمی انسان كه ملهم از حقوق بشر در شكل مطلق آن است بايد از طرف همه دولت‌ها و نهادها و در مورد همگان رعايت شود اما بخشي ديگر از اين حقوق اساسي مانند حق مشاركت سياسي كه ملهم از حقوق بشر در شكل نسبي آن است، مي‌توانند در برخي از قوانين اساسي، شكل ملي به خود بگيرد و فقط شامل حال شهروندان كشوري خاص شود، اين بخش را حقوق شهروندي مي‌نامند. پس حقوق شهروندي آن بخش از حقوق اساسي است كه رنگ تعلق و وابستگي ملي به خود گرفته است. مانند حق مشارکت سیاسی که ملهم از حقوق بشر در شکل نسبی آن است.

بسیاری معتقدند که قوانین موضوعه هر کشوری از مفهوم شهروندی و حقوق شهروندی تأثیر مستقیم می‌گیرد. بعضی شهروندی را در ابعاد اجتماعی، سیاسی و مدنی تقسیم‌بندی می‌کنند اما به نظر می‌رسد در دسته‌بندی کلی می‌توان شهروندی را در مسئولیت‌های فردی و اجتماعی شهروندان و همچنین مسئولیت‌های دولت در قبال شهروندان بررسی کرد. با نگاهی کلی در جوامع مختلف می‌توان بخشی از این مفاهیم مشترک را عنوان و تکمیل کرد.

 

اهداف حقوق شهروندی:

در کنار اینکه تأمين سعادت شهروندان و مديران شهري از طريق ايجاد محيط شهري مناسب، برخوردار، هدفمند و يكپارچه برپاشده بر اساس قوانين، هدف كلان حقوق شهروندی است، به‌صورت جزئی‌تر موارد ذیل اهداف مدنظر است:

1. بسط و گسترش توانائی‌های شهروندان

2. تقويت حس تعلق اجتماعي

3. تقويت حس اعتماد به‌نظام مديريت شهري

4. ايجاد عدالت در برخورداري از فرصت‌ها و امكانات

5. ساماندهي و یکپارچه‌سازی امور شهروندان

6. شناسايي و سنجش شاخص‌های مرتبط با شهروندي

7. بهبود و ارتقاي شاخص‌های مثبت شهروندي

8. توسعه و تعميم دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌های مثبت و سازنده شهروندان

9. تقويت ساختار شهروندي از طريق استقرار نظام حقوق، تكاليف بين شهروندان و مديران شهري

10. مشارکت‌جویی و افزايش ميزان اثرگذاري شهروندان در بهبود امور شهر

11. تقويت بينش زندگي جمعي و احترام به نيازهاي جمعي در مقابل فردگرايي

12. بسترسازي تعاملات هدفمند اجتماعي به‌منظور تثبيت حاكميت

شاخص‌ها

شاخص‌ها يا ملاک‌ها مهم‌ترین ابزار سنجش وضعيت يك جامعه آماري است اين شاخص‌ها در علوم زيستي، رياضي و فيزيك تنها شاخص‌های كمي هستند درحالی‌که در حوزه علوم انساني و اجتماعي نيازمند تعريف نوع ديگري از شاخص‌ها به‌عنوان شاخص‌های توصيفي براي سنجش پارامترهاي غیر عددی هستیم كه در مبحث شهروندي موردتحقیق، سنجش و پيمايش قرار گيرد. استخراج شاخص‌ها نيازمند تحقيق ميداني و نيازسنجي در همه سطوح شهروندان است، لذا عنوان كردن تمامي آن‌ها در این نوشته مقدور نیست. تنها برخي از اين شاخص‌ها به‌عنوان نمونه ارائه‌شده است:

شاخص‌های كمي

ـ توزيع خدمات شهري (رفاهي، ورزشي، عمراني و ....)

ـ آلودگي صوتي و آلودگي هوا

ـ متوسط سرعت ترافيك

ـ ميزان بهره‌مندی داوطلبانه شهروندان از مراكز خدمات شهري

ـ ميزان شكايات از مديران شهري

ـ ميزان حضور شهروندان در موقعیت‌های اجتماعي ويژه

ـ ميزان مرگ‌ومیر ناشي از تصادفات

ـ نرخ زادوولد و پيري جمعيت

شاخص‌های توصيفي

ـ ميزان اعتماد عمومي به متوليان امور شهري

ـ ميزان آشنايي شهروندان به حقوق خود

ـ ميزان رعايت قوانين شهري از سوي شهروندان

ـ ميزان احساس تعلق شهروندان به شهر و محله خود

ـ ميزان حساسيت جامعه شهروندان نسبت به فرهنگ‌های مخرب و دفاع از اصلاح فرهنگ

ـ ميزان تعامل و مشاركت هدفمند در عرصه خدمات شهري

ـ ميزان حضور فرهيختگان اجتماعي در عرصه توليد انديشه

ـ ميزان جمع‌گرایی و ترجيح سود جمع بر گروه توسط صنوف و گروه‌ها

ویژگی‌های شهروند مطلوب

بر اساس موازین حقوق شهروندی ویژگی‌های یک شهروند مطلوب را در 3 حوزه دانش، نگرش و مهارت می‌توان بررسی کرد:

در حيطه دانش

ـ آگاهي از ساختار حكومت در سطح محلي و ملي

ـ آگاهي از ديدگاه‌هاي احزاب و گروه‌هاي سياسي

ـ آگاهي از مقررات و قوانين اجتماعي و مدني

ـ آگاهي از حوادث و رويدادهاي جامعه

ـ آگاهي از چگونگي كسب اطلاعات

ـ آگاهي از توانائی‌های خود و جامعه

ـ آگاهي از نيازهاي خود و جامعه

ـ آگاهي از تكاليف خود نسبت به خود

ـ آگاهي از تكاليف خود نسبت به خدا

ـ آگاهي از تكاليف خود نسبت به مردم

ـ آگاهي از تكاليف خود نسبت به محيط

در حيطه نگرش

ـ پذيرش تنوع سليقه‌ها و احترام به آن‌ها

ـ تمايل به انجام اعمال درست

ـ تمايل به يادگيري

ـ تمايل به رعايت حقوق ديگران

ـ تمايل به انجام امور به نفع مردم

ـ تمايل به همكاري با ديگران

ـ تمايل به افزايش توانائی‌های فردي و اجتماعي

ـ تمايل به پيشرفت خود و جامعه

ـ تمايل و نگراني نسبت به آسايش و رفاه خود و ديگران

ـ داشتن روحيه بردباري و تحمل

ـ داشتن روحيه قدرشناسي

ـ تمايل به حضور در عرصه‌هاي مختلف شهروندي

ـ داشتن افق روشن و اميدوار نسبت به فرداي جامعه

ـ تمايل به عقل‌گرایی در عرصه‌هاي تحليل و استنباط

ـ جامعه شهري خود را مستحق يك جامعه نمونه دانستن

در حيطه مهارت

ـ داشتن مهارت‌هاي ارتباط مؤثر نظير تفاهم، تبادل‌نظر، همدردي

ـ داشتن مهارت مشاركت با ديگران

ـ داشتن مهارت حل مسئله (1. توانايي تعيين نيازها 2. تشخيص مسئله 3. توصيف مسئله 4. يافتن راه‌حل)

ـ مهارت عمل مستقل و بدون اتكا به ديگران

ـ مهارت مسئولیت‌پذیری

ـ مهارت التزام عملي به قانون

ـ مهارت دفاع از حقوق خود و ديگران

ـ مهارت تصمیم‌گیری

ـ مهارت واكنش نسبت به موقعيت‌ها و چالش‌هاي اجتماعي

ـ مهارت به كار بردن دانش کسب‌شده

ـ مهارت بهره‌گیری از فرصت‌ها

ـ مهارت كارگروهي

ـ مهارت ايفاي نقش‌های هم‌زمان (خود، خانه، جامعه)

 

اصول بنیادین حقوق شهروندی

1-کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خدا حفظ شود.

2-برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوا و مبارزه با کلیه مظاهر فساد محیط سالم و مساعد فراهم شود.

3-آموزش‌وپرورش و تربیت‌بدنی برای همه در تمام سطوح رایگان باشدوهمچنین تحصیلات در سطوح آموزش عالی تسهیل شود.

4-آزادی‌های سیاسی- اجتماعی در حدود و چارچوب قانون تأمین شود.

5-عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی خویش مشارکت داشته باشند.

6-تبعیضات ناروا رفع و امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی ایجاد شود.

7-زمینه‌های هر نوع فقر و محرومیت از میان برداشته‌شده و به‌جای آن در زمینه‌های مسکن اشتغال - تغذیه سالم بهداشت و برقراری بیمه و رفاه نسبی اقدامات لازم به عمل آید.

8-حقوق اساسی و همه‌جانبه ازجمله تأمین امنیت قضایی لازم برای عموم مردم و برقراری مساوات و عدالت برای آحاد جامعه

9-هیچ فرد و یا گروه و صاحب‌منصبی حق ندارد بنام استفاده آزادی به استقلال سیاسی فرهنگی اقتصادی نظامی و تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کمترین خدشه‌ای وارد کند. اختلال کنندگان نظم عمومی باید در برابر قانون پاسخگو باشند.

10-هیچ مقام و یا صاحب‌منصبی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور آزادی‌های مشروع را هرچند با وضع قوانین و مقررات سلب کند.

11-قوانین و مقررات و برنامه‌ریزی مربوط به آسان کردن تشکیل خانواده و پاسداری از قداست آن، پیش‌بینی‌شده و روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی استوار شود.

12- حفظ حقوق اقلیت‌های دینی ازجمله انجام آزاد مراسم دینی و اقدام در زمینه احوال شخصیه و تعلیمات دینی طبق آیین خود و همچنین حفظ و احترام به دعاوی آن‌ها در دادگاه‌ها

13-مردم ایران از هر قوم و قبیله از حقوق مساوی در برابر قانون برخوردار بوده و رنگ و نژاد و زبان و مانند این‌ها مسبب امتیاز نبوده و از همه حقوق انسانی- سیاسی- اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند.

14- حیثیت- جان- مال- حقوق- مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز می‌کند

15-تفتیش عقاید ممنوع است و هیچ‌کس را نمی‌توان به‌صرف داشتن عقیده‌ای مواخذه کرد.

16-نشریات و مطبوعات در بیان مطالبی که مخل در مبانی اسلامی و کیان ملی و تشویش عمومی نباشد آزادند.

17-احزاب- جمعیت‌ها- انجمن‌های اسلامی و سیاسی و صنفی و اقلیت‌های دینی مشروط بر این که قانون اساسی را پذیرش کرده و اصول استقلال آزادی را با حفظ احترام به ارزش‌های اسلامی و امنیت ملی نقض نکند می‌توانند فعالیت‌های صنفی خود را آزادانه انجام داده و در چارچوب قانون عضوگیری کنند.

18-تشکیل اجتماعات و راه پیمائی ها بدون حمل سلاح و به‌شرط اخذ مجوز و تجاوز نکردن از ارزش‌های اسلامی آزاد است.

19-هرکس حق دارد شغلی را که بدان تمایل دارد در چارچوب حفظ شعائر اسلامی و مصالح عمومی و تعرض نکردن به حقوق دیگران برگزیند.

حقوق شهروندي در سند چشم‌انداز

مطابق سند چشم‌انداز، جامعه در افق بیست‌ساله بايد به‌سوی جامعه‌ای توسعه‌یافته متناسب با مقتضيات فرهنگي، جغرافيايي و تاریخی حركت كند و اتكا بر اصول اخلاقي و ارزش‌های اسلامي، ملي وانقلابي و با تأکید بر:

- مردم‌سالاری ديني

- عدالت اجتماعي

- آزادی‌های مشروع

- حفظ كرامت و حقوق انسان‌ها

- بهره‌مندی از امنيت اجتماعي و قضایی

فرد ايراني در سال 1404 بايد فردي فعال، مسئولیت‌پذیر، ايثارگر مؤمن، رضايتمند و برخوردار از امکانات زير باشد:

الف-رفاه ملي (كه مصاديق آن عبارت‌اند از: سلامت، رفاه، امنيت قضايي، تأمین اجتماعي و فرصت‌های برابر، توزيع مناسب درآمد، نهاد مستحكم خانواده به دور از فقر، تبعيض و بهره منداز محیط‌زیست مطلوب)

ب- امنيت ملي (امن، مستقل و مقتدر با سازمان دفاعي مبتني بر بازدارندگي همه‌جانبه و پیوستگی مردم و حکومت)

ج- توليد ملي (برخوردار از دانش پيشرفته، توانا در توليد علم و فناوری و متکی بر سهم برتر منابع انساني و سرمایه اجتماعي در توليد ملي)

منشور حقوق شهروندی

منشور حقوق شهروندی به‌صورت متن پیش‌نویس غیررسمی در آذرماه 1392 منتشر شد. این متن که توسط معاونت حقوقی ریاست جمهوری و با همکاری مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری تهیه‌شده است در حال بررسی شدن و ارائه دیدگاه توسط صاحب‌نظران است تا در صورت لزوم نسبت به تصحیح و تکمیل و اعمال تغییرات و اصلاحات لازم اقدام شود.

 

شاخص‌های حقوق شهروندي

 

ابعاد اجتماعي حقوق شهروندي (خدماتي و حمايتي)

1. حمايت‌هاي مادي و درآمدي: تأمين مسكن، تأمين شغل، پرداخت حقوق و مزاياي كافي، برخورداري از حداقل دستمزد، تأمين اجتماعي (در صورت بيماري، ازکارافتادگی، پيري، بی‌سرپرستی، حوادث و سوانح)

2. برخورداري از آموزش‌وپرورش رايگان

3. برخورداري از بهداشت و درمان: برخورداري از خدمات بهداشتي و درماني و مراقبت‌هاي پزشكي و برخورداري از بيمه‌هاي درماني همگاني

3. حمايت‌هاي قضايي: برخورداري از وكيل، حق دادخواهي و مراجعه به دادگاه

 

ابعاد سياسي حقوق شهروندي

1. حق شركت در انتخابات

2. حق انتخاب شدن در مشاغل سياسي

3. حق دارا بودن تابعيت

ابعاد مدني حقوق شهروندي

 

آزادي عملكرد فردي: آزادي انتخاب مسكن و محل سكونت، آزادي مكاتبات، آزادي رفت‌وآمد

آزادي انديشه: آزادي عقيده، آزادي مذهب، آزادي بيان، آزادي مطبوعات، آزادي آموزش‌وپرورش

آزادی‌های اقتصادي و اجتماعي: آزادی مالكيت، آزادی بازرگاني و صنعتي، آزادي كار و آزادی سنديكايي حقوق مربوط به مساوات: مساوات در مقابل قانون، مساوات در مقابل دادگاه‌ها، مساوات در پرداخت ماليات، مساوات از لحاظ اشتغال به مشاغل دولتي و مساوات در خدمت نظام وظيفه

 

اشتراک‌گذاری:

مهسا رمضانی

نظرات

    جهت ارسال نظر ابتدا باید وارد شوید.


  • {{comment.fullname}}
    {{comment.timecreated}}

    {{comment.message}}


    • {{reply.fullname}}
      {{reply.timecreated}}

      {{reply.message}}