آشنایی با نرم‌افزار spss، کاربردها و استفاده از آن

زمان تقریبی مطالعه : 13 دقیقه

اولین بار در سال ۱۹۸۴ نرم‌افزار اس پی اس اس به‌عنوان یک سیستم تحلیل آماری تحت داس توسط شرکت آی بی ام تولید شد و سپس نسخه ویندوز آن در سال ۱۹۹۲ طراحی شد. در ایران نیز این نرم‌افزار در ۲۰ سال اخیر به دلیل سادگی و پوشش نسبتاً کامل روش‌های آماری، تبدیل به پرکاربردترین نرم‌افزارهای آماری شده است و با آن می‌توان روش‌ها و آزمون‌های آماري را با دقت و سرعت انجام داد.

اما نکته اساسی این است که پردازش و فرآوری درست و علمی داده‌های تحقیق  لاینفک تحقیقات علمی قلمداد می‌شود. نکته اساسی این است که  نباید این نرم‌افزار هدف یک تحقیق تلقی شود، باید دانست که این بسته نرم‌افزاری صرفاً یک وسیله در دستان محقق برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های جمع آوری شده است.

 

نرم افزار SPSS چیست؟

 

 spss یک نرم افزار آماری است که برای تجزیه و تحلیل آماری، خصوصاً تحلیل نتایج پرسشنامه های تحقیقات میدانی و همچنین آزمون فرضیات تحقیق و پایان‌نامه‌ها استفاده می‌شود.

Spss حقیقتاً نرم‌افزاری تخصصي مربوط به علم آمار است كه شهرتي جهاني دارد. نام این نرم‌افزار یعنی SPSS مخفف حروف اول عبارت “Statistical Package for the Social Sciences”، به معنای نرم‌افزار آماری برای علوم اجتماعی است. زيرا در ابتدا اين نرم‌افزار بيشتر با هدف كاربرد و استفاده از آمار و روش‌های آماري در علوم اجتماعي نوشته شده است اما در حال حاضر از اين نرم‌افزار براي تحليل و آناليز آماري مشاهدات و پرسشنامه‌ها و آزمایش‌ها در تمامي رشته‌ها استفاده می‌شود.

 

نسخه‌های مختلف spss

 

نرم‌افزار SPSS در محیط ویندوز نسخه‌های زیادی از 6 تا 24 دارد که قاعدتاً هر نسخه نسبت به نسخه‌های ماقبل برتری‌هایی دارد و همواره پویایی این نرم‌افزار مدنظر بوده است؛ اما توجه داشته باشید که از آن جایی که اصول علم آمار ثابت است (آزمون تی تست یا رگرسیون، قرار نیست با گذشت زمان کوتاه تغییر خاصی بکند)، نباید انتظار داشته باشید که در هر نگارش این نرم‌افزار اتفاق خارق‌العاده‌ای بیفتد. مگر اینکه آزمون‌های جدید یا محاسبات جدید به آن اضافه شود.

طبق آنچه ما در نسخه‌های مختلف این نرم افزار دیده‌ایم، می‌توان گفت از نسخه 16 SPSS به بعد، خروجی‌ها تغییر قابل‌توجهی نکرده‌اند. در نسخه های 22 و جدیدتر اس پی اس اس، محیط کاربری زیباتر شده است و البته حجم فایل نصب نرم افزار نیز افزایش زیادی یافته است اما spss 16 همان کاری را انجام می‌دهد که spss 22 انجام می‌دهد. یک مثال خوب برای مقایسه تفاوت spss 16 با spss 22، مقایسه کارایی Word 2003  با Word 2010 است. هر دو نسخه کار شما را راه می‌اندازند، اما اگر ویندوز و سیستم شما به‌روز است و از نظر فضای دیسک محدودیت ندارید، بهتر است نسخه جدیدتر را استفاده کنید

 

کاربرد نرم‌افزار SPSS

 

آمار علمی است که موردنیاز تمام رشته‌ها است، هنگام اثبات یا رد فرضیات تحقیق.  بنابراین کاربرد آمار واقعاً زیاد و گسترده است و رد پای آن را در تصمیم‌گیری‌های علمی می‌توان دید.

 

کاربرد SPSS در علوم اجتماعی و علوم انسانی

 

بالاترین و بیشترین کاربرد این نرم‌افزار محبوب در رشته‌های علوم انسانی و علوم اجتماعی است. جایی که در آن از پرسشنامه به‌طور گسترده برای اندازه گیری روابط انسانی و شاخص‌های اجتماعی و رفتاری استفاده می‌شودنرم‌افزار SPSS بهترین نرم‌افزاری است که برای تجزیه و تحلیل پرسشنامه های طیف لیکرت می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد و در این زمینه رقیبی ندارد.  

 

کاربرد SPSS در اقتصاد

 

پژوهشگران رشته‌های مرتبط با اقتصاد برای بررسی فرآیندهای زمانی اقتصادی و درک تأثیرات متقابل عوامل اقتصادی بر روی یک عامل و یا بر روی یکدیگر می‌توانند در SPSS از دستورات رگرسیون (Regression)، سری زمانی (Time series) و آزمون همبستگی (Correlate)، برای تحلیل یافته های خویش بهره برند. همچنین می‌توانند برای تهیه و تنظیم دقیق‌ترین و تحلیلی‌ترین گزارش‌های اقتصادی از توصیف و استنباط اطلاعات توسط SPSS استفاده نمایند. البته قابل ذکر است برای تحلیل‌های دقیق‌تر اقتصادسنجی از نرم افزار EViews نیز استفاده می‌شود (مراجعه به سایت ویژه نرم افزار EViews).

 

کاربرد SPSS در پزشکی

 

پژوهشگران زمینه های پزشکی جهت استنباط از نتایج تحقیقات و آزمایش‌های دقیق خود از انواع مختلف آزمون‌های آماری مانند آزمون t، جداول توافقی، آنالیز واریانس (ANOVA)، آزمون نسبت، آزمون‌های مقایسه میانگین، رگرسیون، آزمون‌های ناپارامتری و … استفاده می‌کنند.

 

کاربرد SPSS در صنعت

برای انجام تحقیقات در رشته‌های مرتبط با صنعت و استنباط از نتایج مشاهدات و اطلاعات، علاوه بر آمارهای توصیفی، آزمون‌های مقایسه میانگین، آزمون نسبت، t-test، آنالیز واریانس، تحلیل همبستگی، جداول توافقی، آزمون‌های ناپارامتری و... استفاده می‌شود.

 

کاربرد SPSS در کشاورزی

 

استفاده از آزمون‌های آنالیز واریانس با کمک نرم‌افزار SPSS، در تحقیقات و پایان‌نامه‌های رشته‌های مرتبط با کشاورزی بسیار متداول است.

زیرمجموعه‌های خانواده نرم‌افزاری SPSS

 

زیرمجموعه‌های خانواده نرم‌افزاری SPSS فراوان بوده و به‌قرار زیر هستند:

1.       Analytical Decision Management

2.       Predictive Customer Intelligence

3.       Predictive Maintenance and Quality

4.       Social Media Analytics

5.       SPSS Amos

6.       SPSS Analytic Server

7.       SPSS Collaboration and Deployment Services

8.       SPSS Data Collection

9.       SPSS Data Collection Heritage

10.   SPSS Modeler

11.   SPSS SamplePower

12.   SPSS Statistics

13.   SPSS Text Analytics for Surveys

14.   SPSS Visualization Designer

رایج‌ترین‌ها در ایران

 

می‌توان گفت از 14 نرم‌افزار فوق در کشور ما، تنها مورد شماره 5 و شماره 12 مورداستفاده قرار می‌گیرند.

سه مرحله اساسی در کار با نرم‌افزار اس پی اس اس

 

در تحلیل داده‌ها با استفاده از اس‌پی‌اس‌اس، سه مرحلهٔ اساسی وجود دارد:

1.       نخست باید داده‌های خام را وارد کنید و آن‌ها را در یک پرونده ذخیره کنید. این داده‌ها معمولاً اعداد گزینه‌های طیف لیکرت در پرسشنامه‌های تحقیقات میدانی هستند.

2.دوم باید آزمون آماری موردنیاز را از منوهای نرم‌افزار انتخاب نموده و اجرا کنید.

3. سوم خروجی نرم‌افزار spss  را بررسی و تحلیل کنید. نتایج این تحلیل است که به شما می‌گوید فرضیات تحقیق شما رد می‌شود یا اینکه رد نمی‌شود.

 

ورود داده‌ها در SPSS

 

توجه شود در اینجا متغیرها به صورتی تعریف شدند که مقادیر عددی طیف لیکرت در پرسشنامه‌های SPSS وارد نرم‌افزار شود؛ مثلاً به‌جای گزینه خیلی زیاد عدد 5 وارد نرم‌افزار spss شود.

برای ورود داده ها به اس پی اس اس، ابتدا باید روی زبانه Data View کلیک کنید. این زبانه در پایین سمت چپ نرم‌افزار قرار دارد. در فیلم آموزشی فوق در این صفحه، این زبانه معرفی شده است.

در کاربرگ Data View، هر ستون معرف یک متغیر  هر سطر معرف یک مورد (Case) است. منظور از مورد هر پاسخگو به پرسشنامه شماست.

نام متغیرهای تعریف شده در بخش قبل، در بالای هر ستون کاربرگ Data View نشان داده شده است. کافی است مقادیر یا مشاهدات مربوط به هر متغیر را در سلول مربوط به آن متغیر وارد کنید.

تصویر زیر صفحه ورود داده مربوط به متغیرهای تعریف شده در بخش قبلی را نشان می‌دهد:

 

ذخیره کردن داده‌ها در SPSS

 

برای ذخیره کردن داده‌ها در نوار منو، File  را انتخاب کنید. سپس در پنجره File روی گزینه Save as کلیک کنید تا کادر مکالمه آن باز شود. در این کادر، نام متغیر به‌صورت انگلیسی (از نام فارسی اجتناب کنید) را درج و محل ذخیره را نیز تعیین کنید. با کلیک روی دکمه Save داده‌ها ذخیره می‌شوند.

سفارش تحلیل فصل 4 پایان‌نامه با  SPSS

 

از آنجایی که فصل 4 پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری در حقیقت فصل تجزیه و تحلیل آماری است، لذا می‌توانید در این مسیر از کمک شرکت‌های معتبر آماری یا افرادی که در این زمینه تخصص و تجربه بهره بگیرید. به‌هرحال برای اکثر رشته‌ها از دانشجو انتظار این نیست که با گذراندن 4 واحد درس آمار بتوانند آزمون‌های آماری پیچیده را با نرم‌افزار SPSS به انجام برساند.

برای مشاوره و انجام تحلیل فصل 4 پایان‌نامه خود با نرم‌افزار SPSS روی کمک ما به‌عنوان مشاوری خبره و مطمئن می‌توانید حساب کنید.

تحلیلگران SPSS نیازمند چه خصوصیاتی هستند؟

 

انتخاب مشاور و تحلیلگر آماری برای پایان‌نامه امری است که اهمیت بسیار زیادی دارد و نبایست به‌سادگی از کنار آن بگذرید. حقیقت این است که زیاد نیستند مشاوران خبره و قابل‌اعتماد SPSS.

اگر مشاور آماری مناسبی انتخاب نکنید، علاوه بر پول، وقت بسیار ارزشمند خود برای دفاع از پایان‌نامه در مهلت مقرر را از دست خواهید داد!

 

نکات احتیاطی هنگام کار با نرم‌افزار SPSS

 

شیوه صحیح ورود داده در  spss بسیار مهم است. خصوصاً هنگامی که قصد داریم با روش‌های و آزمون‌های کمی پیچیده‌تر آن کار کنیم. این وضعیت به‌گونه‌ای است که اگر ساختار داده‌ها در این نرم‌افزار به‌درستی تعریف نشود، هنگام خروجی گرفتن به مشکل برمی‌خوریم.

اين نرم‌افزار به‌گونه‌ای است که کمترین خطا را به کاربر برمی‌گرداند و در هر حالتي بالاخره خروجی‌ای می‌دهد. بنابراین بسیار مهم است که فردی که مشغول انجام تحلیل آماری است به صحت روش آماري به‌کاررفته و فنون آن مسلط باشد.

بنابراین مراقب باشید که افرادی ممکن است ادعا کنند کار با این نرم‌افزار را می‌دانند و در قبال انجام کاری از شما وجهی دریافت نمایند، اما هنگام بررسی استاد راهنما بر روی نتایج است که مشخص می‌شود روش به‌کاررفته نادرست بوده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



اشتراک‌گذاری:

مهسا رمضانی

نظرات

    جهت ارسال نظر ابتدا باید وارد شوید.


  • {{comment.fullname}}
    {{comment.timecreated}}

    {{comment.message}}


    • {{reply.fullname}}
      {{reply.timecreated}}

      {{reply.message}}